عربی دوم دبیرستان

قواعد درس هفتم

مضارع مجزوم

ابتدا ادوات جزم را بشناسيد:

 لَمْ، لِـ ، لا،

 إِنْ، مَنْ ، ما

حال به كاربرد ادوات جزم توجه كنيد:

لَمْ: ماضي ساده يا نقلي منفي مي سازد. مثال: لَمْ يَذْهَبْ: نرفت، نرفته است.

لَمْ يَذهَبْ و ما ذَهَبَ هر دو به معني «نرفت» هستند.

مثال بيشتر :

 كَسَرَ : شكست / «ما كَسَرَ » و «لم يَكْسِرْ » نشكست.

 أرسَلوا : فرستادند / «ما أرسَلوا» و «  لم يُرسِلوا » نفرستادند.

«لِـ » در اصطلاح «لام امر» ناميده مي شود و بر سر 6 صيغه ي غايب و 2 صيغه متكلّم مي آيد.

مثال : لِيَنظُرْ = بايد نگاه كند / لِيُنفِقوا: بايد انفاق كنند / لِنَذهبْ : بايد برويم.

لا: منظور از لا همان لاي ناهيه  يعني سازنده فعل  نهي است و اگر بر سر فعل غايب و متكلّم بيايد، به معني  «نبايد» مي شود:

إنْ، مَنْ، ما : ادوات شرط هستند و داراي فعل شرط و جواب شرط مي باشند كه هر دو  فعل نيز مجزوم مي شوند.

  إنْ تَضْرِبْ     أضْرِبْ :   اگر بزني مي زنم.

فعل شرط   جواب شرط

 منْ يَتَأمَّلْ  قَبلَ الكَلام ؛ يَسْلَمْ  مِنَ الخَطأ.

فعل شرط              جواب شرط

هر كس قبل از سخن گفتن فكر كند؛ از خطا در امان مي ماند.

﴿ و ما تُنفِقوا مِنْ شَىءٍ يَعْلَمْهُ اللهُ ﴾

هر چيزي كه انفاق كنيد، خدا از آن با خبر است.

نكته ي 1: اگر ادوات شرط بر سر فعل هاي ماضي بيايند؛ آن فعل ماضي، معناي مضارع مي يابد.

مَن اجْتَهَدَ نَجَحَ : هر كس تلاش كند؛ موفّق مي شود.

نكته ي2: دقّت كنيد كه سه «مَنْ» و «ما» وجود دارند:

 استفهام ،موصول، جازم

مَنْ  أنتَ؟/ ما  هذا؟           استفهام (پرسشي)

تو چه كسي هستي؟ / اين چيست؟

اِعمَلْ بما  تَعَلَّمْتَ. / عَلِّمْ مَن لا يعلَمُ.            موصول

به آنچه آموخته اي عمل كن./ به كسي كه نمي داند بياموز.

نكته ي 3: لام امر پس از حروف « وَ ، فَـ » معمولاً ساكن خوانده مي شود.

﴿ فَلْيَعْبُدوا رَبَّ هذا البيت﴾  پس بايد صاحب اين خانه را بپرستند.